“Unis-Vers Diogène” is een proefproject voor actieonderzoek en begeleiding van mensen die lijden aan het syndroom van Diogenes en in de gemeente Vorst wonen. Dit project wordt gedragen door het OCMW van Vorst, de School voor Volksgezondheid van de ULB, het Centrum voor Geestelijke Gezondheid L'Adret en de vzw Entraide & Culture.
Het onderdeel “Terrein” biedt logistieke, sociale, psychologische en administratieve begeleiding op basis van de vraag en de behoeften van de persoon die lijdt aan het syndroom van Diogenes.
Het onderdeel “Onderzoek-actie” is gericht op het verzamelen van wetenschappelijke en empirische gegevens rond de vraag “Hoe kan de interdisciplinaire begeleiding van mensen met het syndroom van Diogenes worden verbeterd door hun betrokkenheid te bevorderen?”. De actoren van deze twee onderdelen werken samen aan de ontwikkeling van een gids met goede praktijken die ook in andere gemeenten kan worden toegepast.
HET SYNDROOM VAN DIOGENES
Het syndroom van Diogenes is geen ziekte en er bestaat geen erkende definitie voor. Het gaat om een reeks symptomen die wijzen op een psychische stoornis en die een min of meer gemeenschappelijk beeld schetsen bij mensen die eraan lijden. Hoewel de symptomen zich op verschillende manieren manifesteren, zowel wat betreft hun aantal als hun intensiteit, lijken de volgende kenmerken vaak voor te komen:
- Veranderde relatie tot anderen, het lichaam en voorwerpen:
- Sociaal isolement: weinig sociale en emotionele banden, wantrouwen of zelfs een gevoel van vervolging.
- Verwaarlozing van het lichaam en de woning, ongezonde voeding, onhygiënische woning.
- Fusionele relatie tot voorwerpen: actieve of passieve verzameling van voorwerpen en/of afval.
- Paradoxaal gebrek aan medisch-sociale hulp ondanks de nood
- Dramatische levensgebeurtenissen, rouw, trauma's in de kindertijd: het verzamelen zou een innerlijke leegte kunnen opvullen of bescherming kunnen bieden tegen de buitenwereld.
Alle bronnen en aanvullende informatie worden weergegeven in het wetenschappelijk overzicht van Rachida Bensliman, onderaan deze pagina.
ACHTERGROND
Het project vindt zijn oorsprong in de sociale coördinatie van Vorst, waar actoren uit het veld die deelnemen aan de werkgroepen Senioren en Huisvesting, zich machteloos voelen tegenover de complexiteit van het syndroom van Diogenes en besluiten samen te werken aan de ontwikkeling van een menselijke begeleiding in een netwerklogica.
In 2013 werd de werkgroep Diogenes opgericht. Een eerste vaststelling was dat er in België geen gecoördineerde structuur bestaat die zich specifiek met dit syndroom bezighoudt. De werkgroep liet zich inspireren door de ervaringen van actoren in Toulouse en Quebec om netwerk- en interventie-instrumenten te ontwikkelen die zijn aangepast aan de realiteit in Vorst.
In 2018 organiseert de werkgroep het colloquium “Waakzaamheid en welwillendheid rond het syndroom van Diogenes”. De toename van het aantal verzoeken om begeleiding, informatie en interventies van actoren uit de sociale en gezondheidssector getuigt zowel van het succes van dit evenement als van het gebrek aan middelen en kennis over dit fenomeen. Om de reflectie en het werk te verdiepen, werkt de sociale coördinatie van Vorst samen met de ULB om een subsidieaanvraag in te dienen bij de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (COCOM).
Het project “Unis-vers Diogène” ziet in 2021 het levenslicht nadat het een subsidie heeft gekregen. Het wint datzelfde jaar de Federale Prijs voor Armoedebestrijding, waardoor het nog meer bekendheid krijgt. Sinds de start van het project heeft het team 20 mensen met het syndroom van Diogenes in de gemeente Vorst begeleid.
PARTNERS
Het OCMW biedt onderdak aan drie functies die samen het team “Unis-Vers Diogène” vormen: coördinatie, coördinatie van de werkzaamheden en psychologie. De coördinator van de werkzaamheden en de psycholoog begeleiden de mensen bij hun verzoeken om ondersteuning bij het opruimen, administratieve, logistieke en psychologische ondersteuning.
L'Adret zet verschillende maatschappelijk werkers in voor de sociale en administratieve begeleiding van mensen.
Entraide & Culture zet twee arbeiders en een huishoudelijke hulp in om de begeleiding van de bouwcoördinator in het veld te versterken.
De School voor Volksgezondheid van de ULB wordt vertegenwoordigd door een onderzoekster die zich bezighoudt met actieonderzoek.
WERKING
Het verzoek om begeleiding kan afkomstig zijn van de persoon zelf, een buur of een naaste, of nog van een eigenaar of een instelling (politie, OCMW ...). Als het verzoek niet van de persoon zelf afkomstig is, analyseert het team de situatie alvorens contact op te nemen met de persoon. De begeleiding is gericht op de persoon zelf en niet op het verzoek van een derde. Er wordt geen interventie opgelegd aan een persoon die daar niet om heeft gevraagd, maar het team zal proberen de beste manier te vinden om de behoefte aan hulp met de persoon te verduidelijken.
Zodra de vraag duidelijk is, coördineren de partners hun werkzaamheden rond de persoon en wordt de follow-up afgestemd op het tempo van de persoon. De begeleiding gebeurt altijd met respect voor de waardigheid en de tijdsbehoefte van de persoon.
Hieronder volgen enkele belangrijke elementen van de begeleiding die wij bieden:
- Het opbouwen van een vertrouwensband op basis van empathie en respect voor de persoon.
- De begeleider richt zijn aandacht op de persoon en niet op de objecten.
- De begeleider is welwillend aanwezig zonder hulp op te leggen of op te leggen.
- Bevordering van het handelingsvermogen van de persoon door zijn persoonlijke keuzes en beslissingen te ondersteunen
- Belang van het werken in duo's bij langdurige begeleiding
Ons team is momenteel onderbezet. We kunnen daarom op dit moment geen nieuwe begeleidingen aannemen, maar we beantwoorden graag uw vragen en delen onze expertise met u.
WERKING
Het verzoek om begeleiding kan afkomstig zijn van de persoon zelf, een buur of een naaste, of nog van een eigenaar of een instelling (politie, OCMW ...). Als het verzoek niet van de persoon zelf afkomstig is, analyseert het team de situatie alvorens contact op te nemen met de persoon. De begeleiding is gericht op de persoon zelf en niet op het verzoek van een derde. Er wordt geen interventie opgelegd aan een persoon die daar niet om heeft gevraagd, maar het team zal proberen de beste manier te vinden om de behoefte aan hulp met de persoon te verduidelijken.
Zodra de vraag duidelijk is, coördineren de partners hun werkzaamheden rond de persoon en wordt de follow-up afgestemd op het tempo van de persoon. De begeleiding gebeurt altijd met respect voor de waardigheid en de tijdsbehoefte van de persoon.
Hieronder volgen enkele belangrijke elementen van de begeleiding die wij bieden:
Het opbouwen van een vertrouwensband op basis van empathie en respect voor de persoon.
De begeleider richt zijn aandacht op de persoon en niet op de objecten.
De begeleider is welwillend aanwezig zonder hulp op te leggen of op te leggen.
Bevordering van het handelingsvermogen van de persoon door zijn persoonlijke keuzes en beslissingen te ondersteunen
Belang van het werken in duo's bij langdurige begeleiding
Ons team is momenteel onderbezet. We kunnen daarom op dit moment geen nieuwe begeleidingen aannemen, maar we beantwoorden graag uw vragen en delen onze expertise met u.